شما اینجا هستید:   صفحه اصلی

 

 
29

باسمه تعالی- این درسنامه که تقریرات درس ارائه شده در موسسه امام رضا ع وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم در سال تحصیلی 90-91 است به برخی مسائل مطرح در فقه سیاسی اسلام با محوریت آیات قرآن کریم  در ده بخش پرداخته که عبارتند از: واژگان فقه سیاسی در قرآن - حاکمیت الهی و اهداف آن - ولایت پیامبر اکرم ص و معصومین ع - وظایف حکومت - شورا و حق حاکمیت مردم - جهاد ابتدایی - خراچ و جزیه - بغی و محاربه - امر به معروف و نهی از منکر - حقوق مردم.

[ادامه مطلب ...]

01
23

 علامت  (*)  نشانۀ گزینۀ صحیح می باشد

[ادامه مطلب ...]

23

 آیت الله بروجردی ره راویان شیعه را از آغاز تا زمان غیبت در 12 طبقه دسته بندی کرده است. این طبقه بندی مورد پذیرش دانشمندان قرار گرفته است. فهرست ضمیمه شامل راویان معتبر شیعه از طبقه چهارم یعنی زمان امام باقر ع و امام صادق ع تا عصر غیبت است.

[ادامه مطلب ...]

27

 باسمه تعالی- هیچ تردیدی در وجوب دفاع در مقابله با دشمن متجاوز وجود ندارد ولی آیا جهاد ابتدایی به معنای تهاجم به سرزمین های شرک و وادار کردن آنان به پذیرش اسلام نیز بر مسلمانان و دولت های اسلامی واجب است؟ دراین خصوص در فقه اهل بیت ع دو مساله مطرح است: یکی این که آیا در زمان غیبت معصوم جهاد ابتدایی جایز است یا خیر؟ و دوم این که آیا غایت جهاد ابتدایی وادار کردن همه غیر مسلمانان به پذیرش اسلام است و یا این که هدف دیگری را دنبال می کند؟ در این نوشتار مساله دوم مورد بررسی قرار گرفته و دیدگاه نوی مطرح شده است. 

[ادامه مطلب ...]

30

یکی از مباحث مهم در علوم قرآن که نقش مهمی در تفسیر آیات این کتاب الهی دارد پذیرش یا عدم پذیرش وجود لایه های عمیق تری از معنا برای آیات قرآن فراتر از چیزی که از ظاهر ایات فهمیده می شود. اصل وجود بطن برای آیات مورد انکار کسی نیست ولی تفسیر از بطن بسیار متفاوت است برخی آن را همان معنای ظاهری آیات و برخی لوازم معنای ظاهری و برخی هم آن را اشاره به حقایق متعالی قرآن دانسته اند در این مبحث بررسی کوتاهی در مورد این مساله خواهیم داشت.

02

کتاب حکومت دینی و حقوق انسان که پاسخ های آیت الله منتظری به سوالات تعدادی از شاگردان خود است حاوی نکات مهمی در بحث اندیشه سیاسی و حقوق اجتماعی و سیاسی انسان از دیدگاه اسلام است. از آنجا که دیدگاه های اصلی مطرح شده در این کتاب بعضا عدول از نظریه ای است که ایشان در طول سالیان طولانی به تنقیح و تدوین آن همت گماشته است تحلیل این دیدگاه ها از اهمیت خاصی برخوردار است. در این نوشتار و توشتارهای یعدی نگاهی نقادانه و کوتاه به مسائل مربوط به اندیشه سیاسی که در این کتاب آمده خواهیم داشت انشاء اله

[ادامه مطلب ...]

16
باسمه تعالی عیوب ازدواج طرح مساله یکی از مباحث مهمی که در احکام ازدواج در فقه شیعه و اهل سنت مطرح شده عیب‌هایی است که وجود آن‌ها در زن یا مرد موجب ...

[ادامه مطلب ...]

21

 در دومین قسمت از موضوع پرداخت نفقه زن از سوی شوهر فروع مربوط به صورت خودداری و یا ناتوانی شوهر از پرداخت نفقه را بررسی می کنیم. در فرع چهارم و پنجم راه های ممکن در برابر زنی که شوهر او به علت ناداری و یا بدون علت از پرداخت نفقه خودداری می کند بررسی شده است. در فرع دوم از جواز یا عدم  جواز خودداری زن از تمکین در برابر امتناع شوهر از پرداخت نفقه سخن گفته شده است.

[ادامه مطلب ...]

30
21

در این نوشتار استدلال کسانی که به مقبوله عمر بن حنظله برای اثبات شرط بودن اجتهاد برای قاضی تمسک کرده اند مطرح شده و این استدلال مشروحا مورد مناقشه قرار گرفته است. این بحث  در مهرماه 1390 در حوزه علمیه امام خمینی تهران ارائه گردیده است.


[ادامه مطلب ...]

17

بنام خدا- نظریه استخلاف شهید صدر به عنوان یک نظریه در مورد دولت اسلامی مطرح شده است که به ظاهر با نظریه ولایت فقیه که در قانون اساسی ج ا ا آمده ناسازگار است ولی دقت در این نظریه نشان می دهد که هر چند نمی توان بر این نظریه نام ولایت فقیه گذارد ولی عملا همان کارکرد نظریه ولایت فقیه را داشته و مرجع تقلید و به عبارت دیگر مجتهد جامع الشرایط را در راس هرم قدرت سیاسی کشور قرار می دهد و از این رو کاملا با قانون اساسی ج ا ا منطبق است.

[ادامه مطلب ...]

26

در این قسمت نخست  محدوده و دایرۀ نفقه و این که چه چیزهایی مصداق نفقه بوده و به عنوان نفقه باید به همسر پرداخت شود بررسی شده است. با این که مواردی چون خورد و خوراک و پوشاک موارد یقینی است ولی در بخش هایی چون هزینۀ درمان میان فقها اختلاف جدی وجود دارد. در این مبحث  تعریف معیار و ملاکی برای این که چه چیزی مصداق نفقه است مهم ترین مساله است که در قسمت بعدی به آن پرداخته شده است.

 

[ادامه مطلب ...]

01
بنام خدا نکاتی در باب قاعدۀ لا حَرَج نکتۀ اول: آیات متعددی برای این قاعده مورد استدلال قرار گرفته است. چنان که در مورد روایات هم خواهیم گفت آیه اول...

[ادامه مطلب ...]

31

برای این که بتوان اختلاف نظری  را که در مورد موارد و متعلق نفقه میان فقها وجود دارد- به طوری که گروهی از آنان هزینه های درمان را جزو نفقه واجب نمی دانند - به درستی تحلیل کرد باید معیارهای این مساله را شناسایی نمود؛ کاری که در کتب فقهی مورد توجه قرار نگرفته و کسی به آن نپرداخته است. در این نوشتار چند نظریه در مورد ملاک و معیار تعیین نفقه مطرح و مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت نظریه ای تازه ارائه شده است.

 

[ادامه مطلب ...]

05

این نکات حاصل بحث و گفتگویی است که در کلاس درس معارف اسلامی در دانشکده فنی دانشگاه تهران در آذرماه 1390 صورت گرفته است.

[ادامه مطلب ...]

17

این مقاله به بررسی صلاحیت یا عدم صلاحیت زنان برای قضاوت از منظر فقه شیعه پرداخته است. برای اظهار نظر در مسائلی از این قبیل که رویکرد غربی و غربگرایانه به یکی از دو طرف بحث گرایش دارد باید کاملا هشیار بود تا تحت تاثیر این گرایش ها قرار نگیریم و منابع دینی را بسوی خواسته خود سوق ندهیم. ولی این توجه نباید ما را بسوی احتیاطی بدون مبنا بکشاند و ترس افتادن به دام گرایشات نوگرایانه ما را از فهم صحیح و از روی تامل بازدارد. در این مقاله سعی شده است مساله از منظر منابع فقهی مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد.

[ادامه مطلب ...]

18

شرط علم به موضوع و منع تجسس از آن

در کتب فقهی بحث علم به موضوع به عنوان یکی از شرایط امر به معروف مورد توجه قرار نگرفته است. بدیهی است که  بدون علم آمر و ناهی به تحقق منکر نمی تواند کسی را نهی از منکر کند ولی آیا با احتمال و یا با ظن به تحقق منکر تفحص و تحقیق از سوی آمر و ناهی لازم است یا خیر؟ 

مساله دیگر این که اگر کسی مرتکب منکر می شود ولی نمی داند که عمل او منکر است آیا لازم است او را نهی از منکر کنیم یا خیر؟

در این نوشتار این دو مساله مورد بررسی قرار گرفته است.

 

 

[ادامه مطلب ...]

18

 

 يکي از شروطی که فقهاي شيعه براي امر به معروف ذکر کرده اند تاثير گذار بودن امر و نهي بر فرد مامور و منهي برای ترک گناه و کناره گیری از آن است. مساله مهم در مورد این شرط پس از اثباتش این است که آیا باید علم به تاثیر امر ونهی داشته باشیم و یا این که احتمال تاثیر هم کافی است؟ در این نوشتار نظریات متفاوتی که از سوی فقها ابراز شده مورد بررسی قرار گرفته است.

 

[ادامه مطلب ...]

01
09

بنام خدا

در مساله حق حضانت کودک سه نظریه میان فقهای شیعه وجود دارد؛ نظریه مشهور حق حضانتِ مادر تا هفت سالگی برای دختر و تا دو سالگی برای پسر و حق حضانت پدر برای پسر پس از دو سالگی می باشد. نظریه جدید این نوشتار که تقریر بحثی در حوزه علمیه امام خمینی تهران(ازگل) است واگذاری حق نگهداری فرزند چه دختر و چه پسر تا هفت سالگی به مادر( رای مرحوم آیت الله خویی) و حق اتخاذ تصمیمات فراحضانتی نسبت به فرزند برای پدر پس از دو سالگی است.

[ادامه مطلب ...]

07

مشهور میان فقهای شیعه آن است که شهرت موجب جبران شدن ضعف خبر می شود و در مقابل اعراض مشهور از خبری معتبر آن را بی اعتبار می کند.

اما مرحوم آیت الله خویی این نظر را مردود می داند و برای شهرت هیچ اعتباری قایل نیست. از نظر ایشان تنها خبر ثقه معتبر است و جز آن راهی برای اعتبار خبر وجود ندارد.

در مقابل، آیت الله بروجردی ره نظریه بدیعی را درباره معتبر بودن شهرت میان قدمای اصحاب ابراز کرده که در کتاب دراسات فی المکاسب المحرمه به صورت گویایی تبیین شده است.

[ادامه مطلب ...]

گروه: اصول
22

در این نوشتار نکات تفسیری برجسته تفسیر پر ارج المیزان از آیه نخست تا آیه 160سوره بقره به صورتی ساده و گویا ارائه شده است. این نمونه برای معرفی روشی در استخراج نکات تفسیری المیزان عرضه شده است.

[ادامه مطلب ...]

01

این نوشتار که به عنوان درسنامه درس آشنایی با حقوق سیاسی و اجتماعی انسان در اسلام برای دوره کارشناسی ارشد رشته مدرسی معارف اسلامی تهیه و در دانشکده الهیات دانشکده الهیات دانشگاه تهران و نیز تربیت مدرس دانشگاه قم ارائه شده  مروری است به برخی حقوق اجتماعی و سیاسی انسان در اندیشه اسلامی.

در بخش اول درسنامه نگاهی به پیشینۀ خاستگاه حقوق انسان در یونان باستان و سیر تحول آن در اندیشه غربی شده و دو نگاه متفاوت در میان اندیشمندان مسلمان به این مساله نیز مطرح شده است. در بخش دوم به مسائلی هم چون کرامت انسان و عدالت نگاه شده است.

در بخش سوم تلقی متفکران و نویسندگان به مساله حقوق بشر به چهار گونۀ: لائیک، نو گرا، سنتی و اصولگرا دسته بندی شده و مختصات هر یک با اشاره به برخی نمایندگان آنها  ذکر شده است.

بخش پایانی نوشتار به مساله حقوق سیاسی انسان و مساله مشروعیت مردمی یا الهی حاکمان مسلمان پرداخته و به چهار دیدگاه -که چهارمی آن دیدگاهی نو است- اشاره کرده است.

 

[ادامه مطلب ...]

22

در این نوشتار با بررسی و نقد سایر استدلال های ارائه شده برای شرط بودن اچتهاد برای قاضی استدلال های نظریه جواز قضاوت برای غیر مجتهد مطرح شده و با مناقشه در برخی از استدلال های معروف، ادله دیگری در دفاع از این نظریه مطرح شده است. این مبحث در مهرماه و آبان ماه سال 1390 در حوزه علمیه امام خمینی تهران تقریر شده است.

[ادامه مطلب ...]

05

باسمه تعالی- پارلمان ها امروز یکی از مظاهر پذیرفته شده تمدن نوین بشری شناخته می شوند. پرسش این است که آیا در فلسفۀ سیاسی اسلامی  تصمیمات پارلمان ها برای حاکمان و دولتمردان الزام آور است یا خیر؟ این نوشتار که محصول بحثی است که در سال تحصیلی 90-91 درموسسه علمی و آموزشی امام رضا ع وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی قم ارائه گشته دو نظریه شورای تصمیم ساز و شورای تصمیم گیر را مطرح و به بررسی اجمالی استدلال های این دو دیدگاه پرداخته و از نظریه شورای تصمیم گیر دفاع کرده است.

[ادامه مطلب ...]

16

 هر چند اندیشۀ لزوم مراجعه به قرآن برای تفسیر قرآن سابقۀ طولانی دارد ولی کسی که توانسته است این ایده را به عنوان یک نظریۀ منسجم و قابل عرضه و مستدل ارائه کند برای اولین بار شخصیت عظیم الشان عالم تشیع مرحوم علامه طباطبایی است. در این نوشتار  این نظریه که در تفسیر المیزان و کتاب قرآن در اسلام بیان شده و نقدهایی که در کتاب مکاتب تفسیری بر این نظریه شده مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. 


دریافت فایل

18

نویسنده کتاب در نظریه ای جدید که باید آن را در تاریخ فقه بی سابقه دانست اجرای احکام اسلامی توسط حکومت دینی را در صورتی که اکثریت مردم با آن موافق نباشند نامشروع دانسته است. در این نوشتار این مدعا مورد بررسی و نقد اجمالی قرار گرفته است.

[ادامه مطلب ...]

05


دانشجویان محترم می توانند از فایل پیوست برای انتخاب موضوع  و محتوای کنفرانس استفاده کنند. با کلیک بر روی یکی از صدها موضوعی که در این فایل قرار دارد می توانید  مقالات مرتبط با موضوع  را در سایت porsejoo ببینید.

12
01

در میان راویان ثقه ای که روایاتشان معتبر است گروهی از وابستگان به فرقه ها و نحله های غیر شیعه مانند واقفیه و فطحیه وجود دارند. اسامی این گروه که توسط حضرت آیت الله شبیری زنجانی دام ظله تهیه و در اختیار شرکت کنندگان در درس درایه ایشان(سال 56 شمسی - قم) قرار گرفته در این فهرست دیده می شود.

[ادامه مطلب ...]

11

   بنام خدا- یکی از حقوق زن در خانواده تامین شدن مخارج زندگی وی از سوی شوهر است. شریعت مقدس اسلام با لطف و رحمت ویژه ای  با این که به زنان اجازۀ هر گونه فعالیت اقتصادی مجاز برای مردان را داده با این وجود، فشار بار تامین زندگی را از دوش آنان برداشته است. در این موضوع  تاثیر گذار در زندگی و روابط زن و شوهر مسائل و فروع بسیاری وجوددارد که موارد مهم تر آن طی نوشتارهایی به ترتیب عرضه خواهد شد. این نوشتارها محصول بحث فقهی است که در سال 90 ارائه شده است. 

[ادامه مطلب ...]

20

 این مساله که اگر نهی از منکر موجب وارد آمدن ضرر مالی و یا جانی بر انسان شود واجب نیست در کتب فقهی امامیه از آغاز مطرح شده و نوعی اتفاق نظر در مورد این شرط وجود دارد. قاعده لاضرر و لاحرج و روایات متعددی که نهی از منکر را در صورت وجود ضرر و  خطر منع کرده بر آن دلالت دارد.  ولی از سوی دیگر روایاتی هم در مخالفت با این ایده وارد شده و کسانی را که بخاطر حفظ جان و منافع شخصی این فریضه بزرگ که اسمی الفرایض است را ترک کرده اند به شدت نکوهش کرده است. پیدا کردن راهی که میان این دو دسته روایات وفاق و هماهنگی ایجاد کند و راهی میانه را میان نظریه شیخ طوسی ره که  ظن به وارد شدن ضرر یسیر و اندک هم می تواند موجب تعطیل این فریضه شود و روش برخی عامه که هر گونه تقیه و کوتاه آمدن در اجرای این فریضه را نفی کرده اند حاصل بحث های فقهی در حوزه علمیه امام خمینی تهران در بهار 92 می باشد که به طور غیر مستوفی ایراد شده است.

[ادامه مطلب ...]

27

دریافت فایل

این درسنامه برای درس آشنایی با مبانی عرفان نظری تهیه شده که در دوره کارشناسی ارشد رشته های مدرسی معارف اسلامی دانشگاه ها تدریس می شود.

 

[ادامه مطلب ...]

گروه: عرفان
27

در این درسنامه مفاهیم اساسی علم اصول با شیوه ای جدید دسته بندی و تدوین شده است. منبع اصلی درسنامه حلقه دوم و حلقۀ سوم کتاب حلقات فی علم الاصول شهید صدر می باشد. (اصل مطالب از حلقه دوم و توضیح ها غالبا از حلقه سوم انتخاب شده). این درسنامه می تواند به عنوان کتاب کمک درسی برای طلابی که به تحصیل رسائل و کفایه اشتغال دارند و نیز برای مراجعه سریع به مباحث علم اصول مورد استفاده قرار گیرد.

[ادامه مطلب ...]

گروه: اصول
09
01
19

 شرط اصرار یکی از مهم ترین شروط امر به معروف است که در مورد آن دو گرایش کاملا متفاوت وجود دارد. در یک نظریه تا تصمیم فرد مرتکب گناه بر ادامه احراز نشود نباید وی را نهی کرد و در نظریه دیگر تا زمانی که تصمیم وی بر انصراف و عدم ادامه احراز نشود باید او را مورد نهی قرار داد. در این نوشتار  این مساله و فروعات آن مورد بررسی قرار گرفته است.

[ادامه مطلب ...]

01

این رساله بر اساس یافته های دو شخصیت بزرگ عرفانی علامه سید بحر العلوم و محمود کاشانی تنظیم شده است. بخش اول رساله برگرفته از رساله سیر و سلوک منسوب به فقیه برجسته و عارف واصل و کامل شیعه سید مهدی بحرالعلوم م 1212 قمری است، کسی که افتخار تشرف به محضر حضرت ولی عصر عج را یافته و به عالی ترین مراحل کمال علمی و معنوی میان فقهای شیعه دست یافته است. بخش دوم رساله نیز از کتاب مهم و برجسته عرفانی عزالدین محمود کاشانی بنام مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه برگرفته شده است؛ او از عرفای نامور قرن هشتم هجری م 735قمری بوده و در طریقت به سهروردیه گرایش دارد. کتاب او از بهترین کتبی است که در عرفان اسلامی به زبان فارسی نوشته شده است. وی با این که در زمره اهل سنت بوده ولی ولایت خالصانه به امیر مومنان ع در تمام کتاب او به چشم می خورد به طوری که هیچ گاه از آن حضرت جز با وصف «امیرالمومنین» یاد نمی کند.

[ادامه مطلب ...]

گروه: عرفان
07

 بنام خدا - از نظر اسلام فرزند داشتن و باقی گذاردن نسل برای هر مسلمانی امری راجح و مطلوب است و این امر مورد هیچ مناقشه ای نیست.بدون شک اقدام برای کنترل و یا افزایش جمعیت به عنوان یک حکم ثانوی در شرایط وجود ضرورت و مصلحت ملزمه نیز امری پذیرفته و از نظر شریعت واجب و لازم است. پرسش مورد بحث در این نوشتار این است که آیا پر فرزند بودن خانواده و کثرت جمعیت جامعۀ اسلامی با اصول و مبانی و اهداف و ارزش های ثابت اسلامی سازگارتر است، به گونه ای که فرد و دولت اسلامی باید آن را در شرایط عادی به عنوان حکم اوّلی اسلام ملاک عمل قرار دهد و یا کاهش جمعیت و کم فرزند بودن خانواده؟

[ادامه مطلب ...]

02

صلاحیت زنان برای تصدی مناصب عالی رتبه سیاسی از مسائل مهم اندیشه سیاسی اسلام است. در این نوشتار این بحث از نظر فقهی بررسی شده است. صاحب «دراسات فی ولایت الفقیه» بر عدم مشروعیت این امر اصرار داشته و روایات فراوانی را برای این منظور جمع آوری کرده است. از آنجا که ما پیش از این، این روایات را در بحث قضاوت زن مورد بررسی قرار داده ایم در این مقاله با اشاره از آنها گذشته وتنها نقدهای خود را بر استدلال های مطرح شده ذکر کرده ایم. بر اساس این نوشتار دلیل کافی برای نفی مشروعیت تصدی این مناصب- لااقل در زمان ما- وجود ندارد و تنها مانع برای تصدی اصل عملی است که در صورت مناقشه در آن و یا پذیرفتن دلیل لفظی مخالف این مانع هم برطرف می گردد.

[ادامه مطلب ...]

22

 در این نوشتار دستورات و هدایت های قرآنی که در آیات قرآن کریم از آغاز تا سوره یوسف ذکر شده ارائه گشته است.

[ادامه مطلب ...]

18

درکتب فقهی متاخر شیعه برای وجوب امر به معروف و نهی از منکر چهار شرط ذکر شده که عبارتند از: علم، اصرار،تاثیر، عدم مفسده و خطر. ماهیت و محدوده این شرایط در چند نوشتار از نظر فقهی مورد بررسی قرار گرفته اند. این نوشتارها محصول بحث هایی است که در زمستان 91 و بهار 92 در حوزه امام خمینی تهران ارائه شده است. 

در نخستین نوشتار بحث شرط علم در دو بخش علم به حکم و علم به موضوع بررسی شده است.

[ادامه مطلب ...]